REFLECTIE EN PORTFOLIO

Functie

Het opleidingsonderdeel ‘reflectie en portfolio’ heeft twee functies:

• een hulpmiddel voor het verwerven van reflectieve vaardigheden;
• begeleiding en coaching van de student bij het stellen van leerdoelen, bij het plannen, uitvoeren en evalueren en bij de registratie en de bewijsvoering in zijn/haar portfolio en bij de assessmentproef.

Tijdens ‘reflectie en portfolio’ vindt de koppeling plaats tussen de leerdoelen die je formuleert en de competenties die je wil bereiken.

‘Reflectie en portfolio’ is een aparte leerlijn, over de drie opleidingsfasen heen.

• Ontdekken: In de eerste opleidingsfase ligt de nadruk vooral op het ontdekken van jezelf als leraar. Wie ben je? Wat wil je? Wat zijn jouw talenten en jouw idealen?
• Ontwikkelen: In de tweede opleidingsfase wordt er vooral gekeken naar de ontwikkeling die jij doorheen het academiejaar maakt. Je groeit immers in je leraar zijn. Waar zitten je sterke punten en hoe kan je die gebruiken? Hoe ontwikkel jij je talenten in de klas en hoe zet je ze in als toekomstig professional?
• Ontplooien: In de derde opleidingsfase ligt de focus op je persoonlijke en professionele ontplooiing. Het doel is dat je een duidelijk beeld ontwikkelt van de leraar die je bent en/of wil zijn en van je eigen kwaliteiten, competenties en talenten. Zo word je je steeds meer bewust van wat je nu precies wil doen (als leraar) en van de scholen en/of organisaties die bij jou passen. Hoe slaag je erin om aan de hand van je talenten te eigen stijl als toekomstig leraar te verwerven, rekening houdend met de verwachtingen van de verschillende betrokkenen?

In elke opleidingsfase word je begeleid door een mentor. Deze mentor coacht een groep studenten. De mentor probeert om:

• een thuishaven te bieden aan jou en je medestudenten in je mentorgroep;
• je te begeleiden, te informeren en te adviseren bij alle aspecten die te maken hebben met je studie;
• je te ondersteunen bij de ontwikkeling van je reflectieve vaardigheden, bij het uitstippelen en evalueren van je leertraject en bij de registratie van dit alles in je portfolio.

In de loop van het academiejaar is er een reeks groepsbijeenkomsten met de mentor.   Daarin komen telkens de volgende thema’s aan bod:

•   Informatie: verstrekken en uitwisselen van relevante informatie.
•   Intervisie: uitwisselen van ervaringen over de voorbije leerperiode.
•   Reflectie: op de voorbije leerervaringen met aandacht voor de basiscompetenties.
•   Prospectie: uitzetten van de leerdoelen en leervoornemens voor de volgende leerperioden, aandachtspunten, actieplan.
• Competentieontwikkeling: ontwikkeling van een eigen visie op het leraarschap, zelfevaluatie van de student (sterkte-zwakteanalyse);
• Talentontwikkeling: ontdekken van je eigen talenten als student, als toekomstig leraar en als individu en het inzetten van deze talenten op verschillende professionele en persoonlijke domeinen, maar ook het ontdekken van talenten van anderen om hen te helpen groeien;
• Portfolio: registratie van activiteiten, producten, reflectie, prospectie, competentie- en talentontwikkeling in het portfolio.

Je kunt met je mentor uiteraard ook een afspraak maken voor een individueel gesprek.

Het ‘portfolio’ is afkomstig uit de wereld van kunst en architectuur. Een portfolio is een map met ontwerpen, tekeningen, afbeeldingen, commentaren waarmee de artiest of architect laat zien wat hij/zij kan met de bedoeling potentiële opdrachtgevers te overtuigen van zijn/haar kunnen. Zo’n map bevat in feite het bewijs van zijn/haar competenties en talenten. Dat idee van een map met bewijsstukken is overgenomen in de lerarenopleiding. Bij Groep T werkt iedere student in elke fase aan een eigen portfolio.

Naast materiaal en producten bevat het portfolio ook beschouwingen, reflecties, sterkte-zwakteanalyses. Daarin kijk je terug op een afgelopen periode en maak je duidelijk wat je geleerd hebt, wat je een volgende keer anders zou doen, waar je goed in bent, hoe je een verschil hebt gemaakt voor jezelf en voor anderen. Met het portfolio schets je een beeld van je vorderingen in de studie. Je maakt je leerproces en je groei naar een startbekwaam leraar zichtbaar.

Na de eerste opleidingsfase wordt er een reflectiegesprek georganiseerd. Hier wordt nagegaan of je in staat bent je talenten en je idealen te benoemen. Na de tweede opleidingsfase wordt er een bekwaamheidsproef georganiseerd waarin je moet bewijzen dat je je bewust bent van je eigen sterktes en zwaktes en dat je in staat bent je sterktes uit te spelen als een troef en dat je je zwaktes durft aan te pakken en effectief kan aanpakken. Op het eind van de derde opleidingsfase is er een ‘Integraal AssessmentMoment’ (‘I AM!’); dat is een sollicitatieopdracht waarmee je aantoont dat je als beroepsbekwaam leraar aan de slag kunt gaan. Het portfolio is een essentieel hulpmiddel bij dit bewijs; het is de bedoeling dat je een presentatie houdt op basis van het door jou bijgehouden portfolio.